Waarom iedere tuin een (fruit)boom(pje) verdient

Voor veel mensen is een boom hebben in de tuin niet vanzelfsprekend. Te weinig ruimte is meestal de voornaamste oorzaak waarom er wordt besloten om geen boom te planten. Jammer, want een boom in de tuin hebben biedt vele voordelen, voor onszelf, maar ook voor de tuin, en de omgeving. Er is voor bijna iedere tuin wel een boom die past. Lees in dit artikel een aantal voordelen op een rij.

Het jaar rond genieten

Een boom kan een echte blikvanger zijn in de tuin. Denk hierbij aan bloesem in de lente, vruchten of bladvorm in de zomer, de mooiste herfstkleuren in bladeren en bessen, en in de winter eventuele bastkleur of in het geval van een groenblijvende soort nog wat kleur in de verder vaak grijze en kale wintertuin.

Eten uit eigen tuin

Een fruitboom of notenboom is een van de makkelijkste manieren om zelf voedsel te verbouwen. Een boom vraagt in verhouding met bijvoorbeeld bladgewassen en bol en knolgewassen heel weinig onderhoud en geeft in veel gevallen als hij het goed naar zijn zin heeft, jaren lang kilo’s met fruit of noten. Een aantal soorten die je kunt kweken zijn bijvoorbeeld appels, (kwee)peren, kersen, pruimen en walnoten. Fruit heeft een groot toepassingsbereik, want je kan er immers van alles mee doen! Vers eten, invriezen, moes of jam van maken, in taarten en andere gerechten verwerken of zelfs drogen. Er bestaan verschillende maten fruitbomen. Laagstam, middenstam en hoogstam. Eigenlijk is de laagstam het meest geschikt voor de kleine of gemiddelde tuin. Deze bomen worden meestal 150 tot 400 centimeter hoog. De stam heeft hierbij een hoogte van 50 centimeter wat betekend dat de eerste zijtakken op deze hoogte beginnen. De bomen kunnen bij goede verzorging wel 30 tot 40 jaar oud worden maar geven al jong vruchten, zo’n 5 tot 20 kilo per jaar. Onder de laagstam vorm heb je nog verschillende vormen waaronder de zuilvorm, die geschikt is voor kleine ruimtes (ook een zonnig balkon), evenals de patiovorm. Deze zijn ook geschikt om te worden geplant in ruime potten. Ook kan een leivorm interessant zijn voor een kleinere tuin. Hierbij worden de takken horizontaal langs stokken geleid, waardoor de bomen geschikt zijn om plat tegen een muur te laten groeien of zelfs om een haag van te maken. Wat je soms wel ziet is dat een haag van appelboompjes wordt geplant rondom een moestuin. Een haag van fruitbomen is natuurlijk ook een fantastisch alternatief voor de buxushagen die de laatste jaren eigenlijk niet overleven door de toedoen van de Buxusmot. Wat belangrijk is bij de aanplant is natuurlijk de standplaats en grondsoort. Dit verschilt per soort en kan je achterhalen via de kweker, het tuincentrum of op het internet. Houdt bij de standplaats ook rekening met eventuele vlekken die vruchten kunnen veroorzaken op bestrating, bijvoorbeeld in het geval van een moerbei. Zet deze liever op een plaats waar dat geen probleem vormt. Heb je een boom uitgezocht en ga je hem planten, zorg er dan voor dat hij nooit dieper mag worden geplant dan de diepte waarop hij geteeld is. Daarnaast is het juist plaatsten van een boompaal van groot belang, het boompje kan anders niet goed zijn wortels verankeren in de grond en komt los te staan. Let er ook op dat sommige soorten een andere soort nodig hebben om voor de bestuiving, anders geven ze niet goed vruchten. De kweker of een tuincentrum kan je bij al deze punten goed adviseren. Ook is het mogelijk om de boom te laten bezorgen, én te laten planten.

Geldbesparing

Een strategisch geplaatste boom kan zorgen voor een energiebesparing in huis. Door het wegnemen van een koude wind uit het noordoosten bijvoorbeeld. In warme gebieden zorgen bomen ook voor kosten en emissiebesparing door vermindering van airconditioning gebruik. Soorten met een groot totaal bladoppervlak zijn hier het meest geschikt voor. Let wel dat een grote boom geplaatst aan de zuidkant van het huis, juist een kostenvermeerdering kan veroorzaken door het wegnemen van de winterzon.

Schaduw en verkoeling

Een boom neemt veel water op uit de grond en verdampt dit via de bladeren, soms wel een paar honderd liter per dag! Dit heet evapotranspiratie De verdamping van het water zorgt voor een verkoelend effect op de lucht rondom de boom. Ook het geven van schaduw werkt natuurlijk verkoelend.

Het verbeteren van afwatering

Doordat de boom via de bladeren regenwater opvangt vertraagt de boom het water bij bijvoorbeeld stortbuien. Zo heeft de grond langer de tijd om het water op te nemen en heb je minder kans op wateroverlast bij heftige stortbuien. Dat de boom water verdampt draagt hier ook nog aan bij omdat de grond hierdoor als het ware meer verwerkingscapaciteit krijgt. Helaas is door klimaatverandering het opvangen en regelen van regenwater een steeds grotere noodzaak.

Ecologie

Een boom verbetert in hoge mate de ecologische balans van de tuin. Door huisvesting en voeding beschikbaar te stellen aan talloze insecten en andere dieren heb je, tegenstrijdig als het klinkt, juist veel minder kans op plagen. De insecten in de boom trekken namelijk ook roofdieren aan als vogels en egels, zweefvliegen, gaasvliegen en lieveheersbeestjes die er voor zorgen dat bijvoorbeeld bladluizen een minder grote kans krijgen, om zich tot zulke grote getale uit te vermenigvuldigen dat ze een plaag kunnen vormen. Zie het als een soort militaire basis voor tuinbeschermingstroepen.

milieu en publieke gezondheid

Een boom is in staat om vele schadelijke stoffen op te nemen. Onder deze stoffen vind je bijvoorbeeld stikstofoxiden, zwaveldioxide, ozon, en fijnstof. Dit zijn zeer schadelijke stoffen (smog) die onder andere zorgen voor luchtwegproblemen zoals COPD. Daarnaast ademen bomen CO2 (koolstofdioxide) in en ademen ze O2 (zuurstof) uit. Bij ons is het juist het tegenovergestelde, mensen en andere organismen ademen immers O2 in, en CO2 uit. Bomen zorgen er dus voor dat mensen (en andere belangrijke organismen) kunnen ademen. CO2 is ook een van de belangrijkste broeikasgassen. De boom slaat een deel van dit gas (de koolstof) op, zo kan wel de helft van het gewicht van een boom bestaan uit koolstof, wat na jaren kan oplopen tot duizenden kilo’s!

Structuur

Bomen en struiken zijn heel bepalend voor de structuur van een tuin, ze vormen als het ware een verticaal geraamte. In een siertuin heb je vaak vanaf de grond naar boven een kruidlaag, struiklaag en een boomlaag. Door deze lagen toe te passen krijgt je tuin meer diepte en karakter. Bomen zorgen ook voor een gevoel van privacy, bijvoorbeeld door inkijk te verminderen, of door een afscheiding te vormen in het geval van leibomen of een haag.

Al deze positieve effecten houden niet op bij de grenzen van je tuin. Deze effecten zijn ook van toepassing op de directe en indirecte omgeving. We kunnen wel stellen dat bomen essentieel zijn voor ons als mensen, dieren en andere organismen. Voor onze lichamelijke en mentale gezondheid door het verschaffen van zuurstof en gefilterde lucht, verkoeling, voeding, bescherming tegen noodweer en klimaatverandering en omdat ze gewoon prachtig zijn om te zien.

Tot slot kun je dit stappenplan volgen als je een boom wil gaan planten.

  1. Bepaal de standplaats. Hou hierbij rekening met de hoeveelheid zon, de vochtigheid van de grond, de uiteindelijke wijdte van de kroon en hoogte van de boom. Bepaal ook of de windrichting waarin de boom wordt geplant ten opzichte van het huis gunstig is.
  2. Bepaal de soort en vorm. In het geval van een fruitboom kies je natuurlijk het fruit wat je het liefst eet en waarvan de soort geschikt is voor de gekozen standplaats. Denk verder aan de functie van de boom, wil je herfstkleuren, bloesem, een mooie bast of bessen? Of dat allemaal? Laat je inspireren op internet, in boeken en tijdschriften, tuinen van buren, een botanische tuin of arboretum. Natuurlijk kun je ook altijd advies inwinnen bij een leverancier. Budget speelt ook een rol maar gelukkig hoeft een boom helemaal niet duur te zijn. Koop gerust een wat kleinere boom. De meeste bomen kunnen behoorlijk snel groeien en bereiken al snel de gewenste hoogte. Hou ook rekening met eventuele allergieën als hooikoorts.
  3. Koop en plant de boom! Bomen die je in een pot koopt kunnen het hele jaar door geplant worden, hebben ze een kluit, plant ze dan van november tot april als het niet vriest. Graaf een gat wat rond is en cilindervormig. Het moet zo diep zijn dat de boom op de zelfde diepte komt te staan als de diepte waarop hij bij de kweker geplant is. Plaats na het planten een boompaal. Laat de boom zeker het eerste jaar niet uitdrogen.

Door Sam van Rootselaar

Heb je genoten van dit artikel? Vergeet dan niet om het te liken/sharen! Volg The wild gardening ook op Facebook om op de hoogte te blijven van nieuws, interessante weetjes, komende artikelen en tuinverhalen.

Bronnen: www.arborenvirontmentalliance.com, Gardeners World magazine, The Still Growing podcast: Episode ‘Growing money: Calculating the real value of trees with Al Zelaya’, Geraadpleegd op 10-11-2018

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *